Hin svokallaða ‘68-kynslóð hefur stundum fengið að heyra það undanfarin ár, til dæmis frá rithöfundum seinni kynslóða. Þetta hafi verið duglaust pakk sem ekkert skildi eftir sig og urðu svo að nákvæmlega sömu gasgrilla-plebbunum og kynslóðirnar bæði á undan og eftir. Eða einhvern veginn þannig hljómar pirringurinn.
Ekki er þetta nú alveg sanngjarn dómur. Lestur á On Chesil Beach (Brúðkaupsnóttin í íslenskri þýðingu) eftir Ian McEwan skilur mann til dæmis eftir með tilfinningu um ævarandi þakklæti til blómabarnanna og annarra sem á 7. áratug síðustu aldar umbyltu samfélagslegum viðhorfum í frjálslyndisátt.
On Chesil Beach lýsir ungu pari árið 1962 á brúðkaupsnótt sinni. Hvorugt þeirra hefur reynslu af kynlífi og hin þrúgandi sýn samfélagsins á þá syndum spilltu iðju gerir álagið þessa fyrstu nótt óbærilegt. Ungi maðurinn hefur mánuðum saman reynt að halda í skefjum kynþörf sinni og blygðast sín fyrir óseðjandi löngum sína til kynlífsiðkana með verðandi eiginkonu sinni. Í huga brúðarinnar er fyrsta kynlífsreynslan hlaðin gífurlegum kvíða og viðhorf hennar einkennist af því að þurfa að inna ákveðna skyldu af hendi en henni býður hreinlega við hugsuninni um kynlíf.
Auðvitað getur þetta ekki endað vel enda fer allt á versta veg. Brúðkaupsnóttin verður streitukennd og þvinguð og heilu sólkerfunum frá ímyndinni um hina rómantísku fyrstu nótt nýgiftra elskenda.
On Chesil Beach lýsir því einkar vel hversu samfélag getur þrúgað einstaklinga og hvernig kæfing tilfinninga í nafni einhvers viktoríansks anda getur breytt yndislegum athöfnum í skelfingu. En bókin er líka tímalaus að því leyti að flestir þekkja sjálfa sig í óöryggi, fumi og fáti fyrstu kynlífsreynslunnar. Þá skal því ekki gleyma að nóg er enn til að ömurlegum afturhaldsöflum í heiminum sem halda heilu samfélögunum í gíslingu fornaldarviðhorfa í kynlífsmálum.
On Chesil Beach er að sönnu á gæðaklassa höfundar síns og þar nýtir hann helstu kosti sína, sem meðal annars felast í mikilli natni við persónugerð. Ef finna skal að einhverju þá er það kannski að stundum verða bækurnar hans McEwan svo ofsalega þaulhugsaðar og vel slípaðar að það verður dálítið ferkantað og ofhannað.
Annars er þetta voða gott hjá McEwan, það er ekki það.
