Det stora kriget för mänskligheten eftir Robert Fisk

Stundum hef ég ofmetnast gjörsamlega í hljóðbókarhlustun minni (dæmi: hlustun á 20 diska hljóðbók um sögu Svíþjóðar, tvær skáldsögur eftir Dostojevskíj á sænsku). Nú fór ég hins vegar gjörsamlega yfir strikið:

Alveg síðan í brunakuldanum í febrúar og fram í stuttbuxnatíð núna í júní hef ég hjólað um, vaskað upp, brotið saman þvott, verslað og hlaupið með 1100 blaðsíðna drápstólið The Great War for Civilisation eftir Robert Fisk í eyrunum – og já, á sænsku.

Sá sem skrifar bækur upp á 1100 blaðsíður er yfirleitt haldinn einhverjum stórkostlegum ranghugmyndum um eigin hæfileika sem rithöfundur eða er með skíthræddan ritstjóra sem þorir ekki að móðga höfundinn með blóðugum niðurskurði á handritinu svo úr verði læsileg bók. En svo eru til undantekningar, bækur sem vel þola það að vera 1100 blaðsíður af því að þær eru bara svo góðar.

Og bók Roberts Fisks fer þá væntanlega í seinni flokkinn, meistaraverk sem er undantekningin frá reglunni?

Nei, reyndar ekki.

Þetta er hundleiðinleg langloka breska blaðamannsins Roberts Fisk, allt allt allt allt of langt. Hann fer yfir allt sviðið, öll stríðin sem hann hefur upplifað undanfarna rúma þrjá áratugi sem breskur fréttaritari í heimshlutanum sem við í Vestrinu köllum Miðausturlönd. Það væri út af fyrir sig nógu áhugavert ef að Fisk væri ekki svona óbærilega óþolandi og leiðinlegur rithöfundur.

Hann talar svo sem yfirleitt fyrir ,,réttum“ málstað, það er ekki það. En honum finnst á hverri einustu blaðsíðu ástæða til að margtaka eigin meiningu á hverju einasta smáatriði, uppfullur af heilagri reiði, staglast á hlutum aftur og aftur og lætur aldrei lesandanum eftir eitt einasta tækifæri til að draga eigin ályktanir um nokkurn skapaðan hlut.

Fisk fellur í sama flokk og menn á borð við Chomsky og fleira debattöra og intellektúalla lengst til vinstri hvað það varðar að það er svo skrítið við þá að þeir eru eiginlega nákvæmlega jafnmiklir realistar í alþjóðastjórnmálum og þeir lengst til hægri. Munurinn á þessum vinstri debattörum og þeim til hægri er hins vegar sá að þeir, í sinni skinhelgi, telja sjálfa sig vera ídealista en alla aðra realista. Þeim finnst þeir yfirleitt alltaf hafa rétt fyrir sér, tala í nafni mannúðar og réttlætis, en smíða alltaf verstu samsæriskenningar um alla hina og setja hlutina alltaf þannig upp að flestallir valdamenn séu samansúrruð illmenni sem alltaf hafa það versta í hyggju í öllum tilvikum.

Fisk gagnrýnir ráðamenn alltaf fyrir allt og alltaf með stærstu orðum sem hann á til, verður stundum eins og Jónas Kristjánsson í sínum mesta bloggham. Þetta verður svona ,,Damned if you do, damned if you don’t“ – hann gagnrýnir alla möguleika ákvörðunarinnar líkt og allir kostir séu ávallt þeir verstu. Gagnrýni er auðvitað hornsteinn í starfi blaðamanna en þegar að allt er alltaf gagnrýnt í efstastigi þá fer hljómurinn að verða holur.

Fisk er ef til vill frábær blaðamaður en hann er skelfilegur rithöfundur og það að hlusta á bókina hans er svona svipað og lenda í matarboði með manneskju með sterkar skoðanir sem talar allan tímann og tekur yfir allar samræður.

Þetta eru auðvitað 1100 blaðsíður af miklum fróðleik, skelfilegum lýsingum á örlögum saklauss fólks sem er peð í valdatafli ólíkra og misfagurra afla sem berjast um völdin í þessum heimshluta með tilheyrandi stríðum, fjöldamorðum, þjóðernishreinsunum og öðru ófögru.

En það er ekki nóg að hafa góðan efnivið í sögu. Maður verður líka að kunna að segja hana. Það kunna meistarar eins og Ryszard Kapuscinski, pólskur kollegi Roberts Fisks. Það kann Robert Fisk hins vegar ekki. Meiri klunni á ritvellinum er vandfundinn.

Og af hverju var ég þá að hlusta á þetta allt saman? Það er mjög góð spurning. Sjálfsagt einhver þrjóska, þegar maður er kominn 500 blaðsíður inn í svona múrstein þá fer manni að líða eins og berleggjaður að vaða yfir straumharða á, maður vill frekar bara vaða alveg yfir í staðinn fyrir að snúa við.

Auglýsingar

2 athugasemdir

Filed under erlendar bókmenntir, fræðibækur

2 responses to “Det stora kriget för mänskligheten eftir Robert Fisk

  1. Ég á þessa bók og hef lesið um 3/4 hennar. Ég teil mig mikinn Robert Fisk mann en er líklega sammála þér með að hann skrifar of langar bækur, sérstaklega þessa. Pity The Nation er mikið betri.

    Þetta er samt mikilvæg bók, og holl aflestrar. Kaflinn um vopnasalana er bókarinnar virði einn og sér, og mögulega ætti Fisk að skrifa (stutta vonandi) bók um þá.

  2. Sæll Jóhann.

    Takk fyrir kommentið. Já, það kemur margt mjög athyglisvert fram í þessari bók. En það er bara ekki nóg að hafa gott hráefni og góðan málstað að verja. Maður verður að geta búið til úr því góða bók. Það getur Fisk alls ekki – ekki að mínu mati alla vega.

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

w

Tengist við %s